Het nieuwe TV-seizoen staat voor de deur. Wie de schema’s van de grote zenders bekijkt, ziet veel vertrouwde titels terugkeren, aangevuld met gerichte vernieuwing en opvallende verschuivingen. Maar de najaarsprogrammering speelt zich allang niet meer alleen af op lineaire TV. Streamingdiensten investeren eveneens in grote premium titels en lokale producties, terwijl broadcasters hun content steeds bewuster over lineair en streaming verdelen. Zo ontstaat steeds meer één speelveld voor premium longform video, waarin verschillende platforms met hun eigen strategie om de kijktijd van de consument concurreren. Screenforce belicht in dit artikel, net als de afgelopen jaren, de opvallendste trends en ontwikkelingen.

Bekende titels blijven de ruggengraat van lineaire TV
Bij de grote lineaire zenders NPO 1, RTL 4 en SBS6 vormen succesvolle bestaande formats opnieuw de basis van de najaarsprogrammering. Er wordt hier en daar met avonden geschoven, maar grote veranderingen in het fundament zijn beperkt. Juist binnen die herkenbare schema’s krijgen nieuwe titels een plek.

Een opvallend voorbeeld is de zaterdagavond van NPO 1. Daar start op 29 augustus het nieuwe Wolven: het spel van list en bedrog, waarna Beste Zangers volgt. Die volgorde is interessant. Normaal gesproken ligt het voor de hand een nieuwe titel mee te laten liften op een bewezen succes. Maar Wolven is nadrukkelijk gericht op het samen kijken met kinderen en krijgt daarom de vroegere positie op de avond. Het vertrouwde Beste Zangers schuift naar achteren. Wolven is ook op een ander front een vernieuwende titel: het betreft de eerste samenwerking tussen NPO en Disney+ en verschijnt tegelijkertijd op NPO 1, NPO Start en Disney+. Daarmee is het programma meteen een voorbeeld van hoe de grenzen tussen traditionele TV en streaming vervagen.

RTL 4 voegt met Taskmaster een grote internationale entertainmenttitel toe. Arjen Lubach krijgt daarin de rol van Taskmaster, met Diederik Smit als zijn assistent. Daarnaast keert Race Across the World terug, ditmaal op twee opeenvolgende avonden. Daarmee past RTL opnieuw de strategie toe die de zendergroep al langer gebruikt: grote primetimetitels worden steeds vaker als event-programmering op meerdere avonden achter elkaar uitgezonden.

Ook SBS6 bouwt in belangrijke mate voort op bekende successen, waarbij programma’s deels van avond wisselen. Nieuwe titels worden tussen die gevestigde waarden geplaatst. Zo komt er met Dit Weet Jij Niet?! een nieuwe psychologische kennisquiz bij. Ook hier staat vernieuwing dus binnen een grotendeels herkenbaar programmaschema.

Tweede zenders krijgen weer meer aandacht
Terwijl de hoofdzenders (RTL 4, NPO1, SBS 6) vooral voortbouwen op een stevig fundament van bewezen titels, valt bij de kleinere zenders (RTL 5, NPO 2 en NET5) juist op dat er weer gericht wordt gebouwd aan lokale programmering. In de afgelopen jaren waren bezuinigingen daar vaak als eerste zichtbaar. Nu zien we op verschillende plekken hoe met relatief kosten-efficiënte producties juist weer ruimte voor Nederlandse programmering wordt gemaakt.

RTL 5 is daar al langer een voorbeeld van. Nadat tijdens de coronaperiode werd bezuinigd op het tweede primetimeslot om 21.30 uur, heeft RTL met onder meer 112 Vandaag gebouwd aan betaalbare lokale programmering voor dat tijdstip.

Nieuwsuur verhuisde dit voorjaar van 21.30 naar 22.00 uur. Daarmee is een keuze teruggedraaid die in 2020, tijdens corona, werd gemaakt. Deze verschuiving geeft NPO 2 ruimte voor een tweede primetimeblok voorafgaand aan Nieuwsuur.

De grootste beweging is dit najaar echter zichtbaar bij NET5. De zender bouwt nadrukkelijk verder aan een Nederlandse vooravond. Naast Lang Leve de Liefde XXL en de dagelijkse dramaserie Flo starten vanaf september twee dagelijkse talkshows. In Buzz bespreken Iris Enthoven en Wiesje Hillen met een panel alles wat speelt rond popcultuur, influencers, reality en online hypes. Direct daarna volgt True Crime Today, waarin Kirsten Westrik en Nochtli Peralta Alvarez actuele misdaadzaken en de persoonlijke verhalen daarachter bespreken. In primetime zoekt de zender naar herkenbare genres met een nieuwe draai. In Wil je met me bouwen? worden twee bewezen reality-ingrediënten gecombineerd: daten en verbouwen.

Uitzendtijden verschuiven, grenzen vervagen
De grote verschuiving is te zien op de late avond. Daarbij valt vooral op dat de grote actualiteiten- en talkshowprogramma’s qua uitzendtijd weer steeds dichter bij elkaar komen te liggen.

Vandaag Inside begint bij SBS6 al enige tijd rond 21.40 uur. Nieuwsuur staat sinds het voorjaar om 22.00 uur geprogrammeerd en ook RENZE begint dit najaar bij RTL 4 om 22.00 uur. Op NPO 1 start Pauw & De Wit om 22.20 uur. Daarmee ontstaat tussen grofweg 21.40 en 22.20 uur een blok waarin de belangrijkste zenders vrijwel gelijktijdig hun actuele programmering inzetten.

Dat is een opvallende ontwikkeling. In eerdere jaren liep de positionering van deze programma’s verder uiteen en schoof een deel van de late-nightprogrammering juist steeds verder uit elkaar. De verhuizing van Nieuwsuur naar 22.00 uur en de keuze van RTL om RENZE eveneens op dat tijdstip te zetten, brengen de programma’s nu dichter bij elkaar.

De vraag is in hoeverre ze daarmee daadwerkelijk om dezelfde kijker concurreren. De programma’s verschillen immers in inhoud, toon en vermoedelijk ook in kijkersprofiel. Wanneer de najaarsprogrammering in volle gang is, zal na een aantal weken zichtbaar zijn hoe de programma’s zich tot elkaar verhouden in aantallen kijkers en kijkersprofiel.

Terwijl de actualiteitenprogramma’s op lineaire TV qua uitzendtijd dus juist dichter bij elkaar komen, laat RTL met LUBACH tegelijkertijd zien dat één vast uitzendmoment steeds minder vanzelfsprekend wordt. LUBACH, dat eerder om 22.00 uur op RTL 4 stond, verhuist naar 23.00 uur om, zoals gezegd, plaats te maken voor RENZE. Op Videoland beweegt het programma juist de andere kant op: nieuwe afleveringen zijn daar vanaf 31 augustus al om 21.00 uur beschikbaar.

Daardoor heeft hetzelfde programma feitelijk twee verschillende prime-times. Voor de lineaire kijker is LUBACH late-nightprogrammering, terwijl Videoland-kijkers er twee uur eerder al voor kunnen kiezen. RTL speelt hiermee in op het kijkgedrag dat zij al hebben gezien bij eerdere seizoenen van LUBACH.

Dat is meer dan een verandering van uitzendtijd. Het laat zien hoe broadcasters hun content steeds bewuster strategisch plaatsen op lineaire TV en streaming. Het lineaire schema hoeft daarbij niet langer het moment te bepalen waarop een programma als eerste beschikbaar is. Afhankelijk van platform en kijkgedrag kan dezelfde titel verschillende functies en momenten krijgen.

Streamingdiensten kiezen ieder hun eigen positie
LUBACH staat daarin niet op zichzelf. Ook omdat streamingdiensten steeds vaker abonnementen met reclame aanbieden, wordt het minder logisch om hun najaarsprogrammering en die van de lineaire zenders los van elkaar te bekijken. Onder andere HBO Max, Disney+, Prime Video en Videoland hebben inmiddels allemaal reclameproposities. Voor adverteerders groeit daarmee het aanbod van premium longform content binnen één speelveld, waarvan zowel lineair als streaming deel uitmaken. Dat is ook de achtergrond waartegen Amazon Ads zich onlangs als deelnemer bij Screenforce heeft aangesloten.

Prime Video combineert grote internationale titels met een inmiddels opvallend sterke positie in Nederlandse reality en entertainment. Internationaal bouwt Amazon vooral verder op bewezen werelden en bekende makers. Zo krijgt Reacher met Neagley een spin-off, verschijnt een nieuwe bewerking van Stephen Kings Carrie en keert The Lord of the Rings: The Rings of Power terug voor een derde seizoen. Tegelijkertijd investeert Prime Video lokaal in formats als Good Luck Guys: Overleven zonder filter. Juist die combinatie van grote internationale originals en lokale non-fictie onderscheidt Prime Video van internationale streamingdiensten die voor hun Nederlandse aanbod vrijwel volledig op internationale producties leunen.

Disney+ bouwt net als de andere internationale streamers op sterke internationale franchises: Met VisionQuest krijgt het Marvel-aanbod dit najaar een nieuwe grote titel. De serie vormt het derde deel van de trilogie die begon met WandaVision en werd voortgezet met Agatha All Along. Tegelijkertijd zet Disney+ met het eerdergenoemde Wolven: het spel van list en bedrog een interessante Nederlandse stap. De coproductie met de NPO verschijnt gelijktijdig op NPO 1, NPO Start en Disney+.

HBO Max zet juist sterk in op premium internationale fictie en grote franchises. Vooral bekende werelden en sterke IP spelen daarin een belangrijke rol. Dit najaar wordt dat onderstreept door DC-titels Lanterns en Supergirl en het tweede seizoen van Dune: Prophecy. Met de nieuwe Harry Potter-serie volgt bovendien aan het einde van het jaar een van de grootste nieuwe producties binnen een bestaande entertainmentfranchise.

SkyShowtime kondigt voor september het tweede seizoen van hun succesvolle serie MobLand. Daarnaast hebben ze een nieuw seizoen van Tulsa King aangekondigd en de nieuwe serie WAR van Lupin-maker George Kay.

Videoland onderscheidt zich als lokale speler zoals altijd met sterke Nederlandse content. Lokale dramaseries als Gooische Vrouwen en Sleepers vormen met vervolgseizoenen belangrijke trekkers, terwijl met nieuwe originals als Basta, over het leven van Marco van Basten, verder wordt geïnvesteerd in eigen Nederlands aanbod. Tegelijkertijd krijgt actuele programmering steeds meer een streaming-first-rol. De keuze om LUBACH iedere avond al om 21.00 uur beschikbaar te maken, terwijl het programma pas later op RTL 4 wordt uitgezonden, is daarvan dit najaar het duidelijkste voorbeeld.

NPO Start bouwt verder op de strategie om een aantal titels eerst in zijn geheel online te plaatsen, met name voor titels voor de jongere doelgroep die later op NPO 3 te zien zullen zijn. Voorbeelden hiervan zijn App me als je thuis bent en Jojanneke en de sextortion.

Één speelveld, verschillende strategieën
De najaarsprogrammering van 2026 laat vooral zien dat de ontwikkeling van streaming niet betekent dat lineaire programmering aan belang verliest. De drie grote zenders bouwen voort op bewezen successen, terwijl bij verschillende tweede zenders juist weer gericht wordt gebouwd. Tegelijkertijd verdelen broadcasters hun content steeds bewuster over lineair en on-demand en investeren streamingdiensten met ieder hun eigen strategie in premium content, soms zelfs in samenwerking met lineaire zenders.

Voor adverteerders wordt het klassieke onderscheid tussen ‘TV-zenders’ en ‘streamingdiensten’ daardoor steeds minder bruikbaar en relevant. Wolven is tegelijkertijd te zien bij NPO en Disney+, LUBACH beweegt tussen RTL 4 en Videoland en internationale streamers combineren grote premium titels steeds vaker met reclameproposities. Lineair en streaming zijn daarmee niet zozeer twee concurrerende werelden, maar verschillende onderdelen van één speelveld voor premium longform video. Dat sluit aan bij de Total Video-benadering van Screenforce en haar leden, waarin professioneel geproduceerde premium longform videocontent centraal staat, ongeacht of die lineair of on demand wordt bekeken.

De headerafbeelding is gegenereerd met AI.